ڕاسموس لێردۆرف (Rasmus Lerdorf) بە نیازی ئەوە دەستی پێنەکرد زمانی بەرنامەسازی دروست بکات.

ئەو تەنها ڕێگەیەکی سادەتری دەویست بۆ بەڕێوەبردنی وێبسایتە کەسیەکەی خۆی. ئەو پرۆژە لاوەکیە بچووکە گەشەی کرد و بوو بە یەکێک لە بەربڵاوترین زمانەکانی بەرنامەسازی وێب لە جیهاندا. ئەمەش چیرۆکە ڕاستەقینەکەیەتی 👇

ساڵی ١٩٩٤ بوو. ڕاسموس لێردۆرف، کە گەشەپێدەرێکی دانیمارکی بوو لە کەنەدا دەژیا، لاپەڕەیەکی کەسی هەبوو کە سیڤیەکەی (CV) لەسەر دانابوو. ئەو تەنها ڕێگەیەکی سادەی دەویست بۆ چاودێریکردنی ژمارەی سەردانکەران و ئۆتۆماتیککردنی چەند کارێکی دووبارەبووەوە لە وێبسایتەکەیدا.

هەموو ئامانجەکەی تەنها ئەمە بوو.

بۆ چارەسەرکردنی ئەم بابەتە، چەند کۆدێکی CGIـی بە زمانی C نووسی. ئەم کۆدانە چاودێری سەردانەکانیان دەکرد، فۆرمەکانی HTMLـیان پرۆسێس دەکرد، و بەڕێوەبردنی وێبسایتەکەیان بۆ ئاسانتر دەکرد. ناوەڕۆکی ئەم ئامرازانەی ناونا: Personal Home Page Tools. لێرەوە بوو کە ناوی PHP لەدایک بوو. گەشەپێدەرانی تر بەم کۆدانەیان زانی و داوایان کرد کە ئەوانیش بەکاری بهێنن. لێردۆرفیش کۆدەکانی بە بەخۆڕایی و بێبەرامبەر لەگەڵ هەموواندا بڵاوکردەوە.

هیچ کۆمپانیایەک لە پشتەوە نەبوو، هیچ پلانێکی بزنس بوونی نەبوو، و هیچ مەبەستێکیش نەبوو بۆ دروستکردنی زمانی بەرنامەسازی. تەنها گەشەپێدەرێک بوو کە ئامرازێکی بەسوودی لەگەڵ گەشەپێدەرانی تردا هاوبەش کردبوو. کاتێک خەڵکێکی زیاتر دەستیان کرد بە بەکارهێنانی، داوای تایبەتمەندی و فیچەری نوێیان لێدەکرد.

لەبری ئەوەی لە سەرەتاوە دەست پێبکاتەوە، لێردۆرف بەردەوام کۆدە بەردەستەکانی فراوانتر دەکرد. هەر زیادکردنێک، چارەسەری کێشەیەکی ڕاستەقینەی دەکرد کە بەکارهێنەرێک ڕووبەڕووی ببووەوە.

لە ساڵی ١٩٩٥دا، پرۆژەکەی فراوانتر کرد بە زیادکردنی پشتگیری بۆ فۆرمەکانی HTML و پەیوەستبوون بە بنکەدراوەکان (Databases)، و وەشانێکی بە ناوی PHP/FI بڵاوکردەوە. پرۆژەکە بەردەوام بەکارهێنەری زیاتری پەیدا دەکرد، سەرەڕای ئەوەی هەرگیز وەک زمانێکی بەرنامەسازی تەواو دیزاین نەکرابوو. لێردۆرف چەندین جار ڕوونی کردووەتەوە کە PHP هەرگیز بە پلانێکی پێشوەختە و سەرەتاوە دانەمەزرابوو. تەنها لەبەر ئەوە گەشەی کرد کە گەشەپێدەران بەردەوام بەکاریان دەهێنا و داوای شتی زیاتریان دەکرد؛ هەنگاو بە هەنگاو و بە پێی پێداویستیە کردارەکیەکان.

هەر ئەم مێژووەشە کە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی لە ناو PHPدا هەندێک ناوی نەگونجاو لە فەنکشنەکان و شێوازی ڕستەسازی (Syntax)دا دەبینرێت. زۆرێک لە تایبەتمەندیەکان لەگەڵ سەرهەڵدانی کێشە نوێیەکاندا زیاد دەکران، نەک وەک بەشێک لە دیزاینێکی نەخشە بۆ کێشراو. ئەم کەموکوڕییە سادانە، بەشێکن لە قۆناغەکانی گەشەکردنی زمانەکە. ئەمڕۆ، PHP هێشتا وەک یەکێک لە بەربڵاوترین زمانەکانی بەرنامەسازی سێرڤەر (Server-Side) لە جیهاندا دەمێنێتەوە. سیستەمی WordPress بەڕێوەدەبات، کە پشکی شێری لە بەڕێوەبردنی وێبسایتەکانی جیهاندا هەیە. هەروەها ویکیپیدیاش پشتی پێ دەبەستێت، و فەیسبووکیش لە سەرەتای گەشەکردنیدا پێش ئەوەی زمانی Hack دروست بکات، بە تەواوی پشتی بە PHP دەبەست. ڕۆژانە ملیۆنان وێبسایت هێشتاش پشت بە PHP دەبەستن.

وانەکە زۆر سادەیە: پێویست ناکات پێش دەستپێکردن دیدگایەکی تەواو و بێ کەموکوڕیت هەبێت. تەنها پێویستت بە کێشەیەکی ڕاستەقینەیە کە شایەنی چارەسەرکردن بێت.

ئەگەر چارەسەرەکەت بەڕاستی یارمەتی خەڵک بدات، ئەوا خودی بەکارهێنەران پێت دەڵێن کە هەنگاوی دواتر دەبێت چی لێ دەربچێت. لێردۆرف هەمیشە جەختی لەسەر ئەوە کردووەتەوە کە گەشەپێدانی وێب شتێکی کرداری و دەستپێگەیشتوو بێت بۆ هەمووان. ئاسانی دەستپێکردن بە PHP یارمەتی ملیۆنان گەشەپێدەری دا تا وێبسایتی داینامیکی دروست بکەن بەبێ ئەوەی پێویستیان بە شارەزاییەکی قووڵی زانستی کۆمپیوتەر هەبێت. ئەم ئاسانکاریە بوو بە یەکێک لە گەورەترین خاڵە بەهێزەکانی زمانەکە. زۆرێک لە تەکنەلۆژیا سەرکەوتووەکان بە پلانێکی زەبەلاح و گەورە دەست پێ ناکەن. بەڵکو لە کەسێکەوە دەست پێدەکەن کە هەوڵ دەدات کارەکەی خۆی کەمێک ئاسانتر بکات. زمانی PHP یەکێکە لە باشترین نموونەکان بۆ ئەمە. ئەگەر دوودڵیت لە دەستپێکردنی پڕۆژەیەکی لاوەکی تەنها لەبەر ئەوەی بە لای تۆوە زۆر بچووک دیارە، ئەمەت لەبیر بێت: یەکێک لە کاریگەرترین زمانەکانی بەرنامەسازی وێب لە مێژوودا، وەک چەند دێڕە کۆدێکی سادە بۆ ماڵپەڕی کەسی تەنها یەک کەس دەستی پێکرد. کێشەیەکی ڕاستەقینە چارەسەر بکە. شتێکی بەسوود دروست بکە. دواتر لێگەڕێ با ئەو کەسانەی بەکاری دەهێنن ئاڕاستەی داهاتووی دیاری بکەن.

فۆڵۆومان بکەن بۆ بابەتی زیاتر 🙌

ئەحمەد بیردۆز