ئاگاداری مۆبایلی منداڵەکانت بە؛ ژیریی دەستکرد بووەتە هەڕەشە! 🚨📱

ڕاپۆرتێکی نوێ ئاشکرای کردووە کە سەدان ئەپی "نائەخلاقی" لە ستۆرە فەرمیەکانی ئەپڵ و گووگڵدا هەن کە بۆ دروستکردنی وێنە و ڤیدیۆی نەشیاو بەکاردێن. سەرەڕای یاسا توندەکان، ئەم ئەپانە بە ملیۆنان جار دابەزێنراون و داهاتێکی زەبەلاحیان هەبووە. چارەسەر تەنها لای دایکان و باوکانە؛ پێویستە سیستەمی "داوای ڕەزامەندی" (Ask to Buy) چالاک بکەیت تاوەکو هیچ ئەپێک بەبێ پرسی تۆ دانەبەزێنرێت.

گووگڵ و ئەپڵ هەمیشە شانازی بەوەوە دەکەن کە ستۆرەکانیان پارێزراون، بەڵام ڕاپۆرتە نوێیەکەی (Tech Transparency Project) ڕاستیەکی تاڵمان پێ دەڵێت. دەرکەوتووە کە ٣١ ئەپی تایبەت بە دروستکردنی وێنەی نەشیاو هەن کە بە "ئاسان و گونجاو بۆ منداڵان" ناسێنراون!

مەترسییەکان چین؟

• دروستکردنی وێنەی ساختە (Deepfake): ئەم ئەپانە ڕێگە دەدەن بە گۆڕینی ڕوخساری کەسەکان لە ناو ڤیدیۆ و وێنە نەشیاوەکاندا، کە ئەمە هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆیە بۆ سەر ئاسایشی کەسیی هەمووان.

• ڕیکلامی چەواشەکار: سیستمەکانی ڕیکلامی گووگڵ و ئەپڵ خۆیان یارمەتیدەرن لە پێشنیارکردنی ئەم ئەپانە کاتێک بەکارهێنەر بەدوای "تەکنیکەکانی دەستکاری وێنە"دا دەگەڕێت.

• داهاتی خەیاڵی: گەیشتنی داهاتی ئەم ئەپانە بە ١٢٢ ملیۆن دۆلار، نیشانی دەدات کە بازاڕێکی ڕەش لە پشت ئەم تەکنەلۆژیایەوە هەیە کە کۆمپانیا گەورەکان ٣٠٪ی قازانجەکەی بۆ خۆیان دەبەن.

٤. ڕێنمایی پراکتیکی بۆ دایکان و باوکان (پاراستنی خێزان) بۆ ئەوەی کۆنتڕۆڵی تەواوت بەسەر مۆبایلی منداڵەکانتدا هەبێت، ئەم هەنگاوانە جێبەجێ بکە:

🔵 بۆ بەکارهێنەرانی ئایفۆن (iOS): دەتوانیت ئەکاونتی منداڵەکانت زیاد بکەیت و بیبەستیتەوە بە ئەکاونتەکەی خۆتەوە (Family Sharing): ١. ڕێکخستنەکان (Settings) بکەرەوە. ٢. بڕۆ بۆ بەشی خێزان (Family). ٣. کلیک لەسەر ناوی منداڵەکەت بکە. ٤. بژاردەی Content & Privacy Restrictions هەڵبژێرە. ٥. دواتر بژاردەی Ask to Buy چالاک بکە. بەمەش کاتێک بییانەوێت ئەپێک دابەزێنن یان شتێک بکڕن، نامەیەکت بۆ دێت و دەبێت تۆ ڕەزامەندی بدەیت.

🔴 بۆ بەکارهێنەرانی ئەندرۆید (Android): گووگڵ لە ڕێگەی ئەپی Family Linkـەوە کۆنتڕۆڵی زۆر وردت پێ دەدات: لە ڕێگەی ئەپی ستۆرەوە (Play Store): ١. ستۆرەکە بکەرەوە و کلیک لەسەر وێنەکەت بکە لە سەرەوە. ٢. بڕۆ بۆ Settings و دواتر Family، پاشان Manage و ناوی منداڵەکە هەڵبژێرە. ٣. بڕۆ بۆ Purchase Approvals و جۆری ئەو ئەپانە دیاری بکە کە پێویستیان بە ڕەزامەندی تۆیە. لە ڕێگەی ئەپی Family Linkـەوە: ١. ناوی ئەکاونتی منداڵەکەت هەڵبژێرە. ٢. بڕۆ بۆ Controls و دواتر Google Play. ٣. بژاردەی Purchases & download approvals هەڵبژێرە. ٤. لە بەشی Require Approval for دەتوانیت دیاری بکەیت کە بۆ هەموو ئەپەکان بێت یان تەنها بۆ ئەوانەی بە پارەن.

ئەنجام: تەکنەلۆژیا بە هەمان ئەو خێراییەی کە ژیانمان ئاسان دەکات، دەتوانێت مەترسیش بێت. ئەرکی ئێمەیە وەک دایک و باوک و خوشک و برا هەروەها وەک کۆمەڵگەی تەکنەلۆژی، ڕێگری بکەین لەوەی ئەم ئامرازانە ببنە هۆی تێکدانی پەروەردەی منداڵەکانمان.

ئایا تا ئێستا سەیری لیستی ئەو ئەپانەت کردووە کە منداڵەکانت دایانبەزاندووە؟

پێت وایە کۆمپانیا گەورەکان دەبێت سزای دارایی بدرێن لەبەر ڕێگەدان بەم جۆرە ئەپانە؟

ئەحمەد بیردۆز شارەزا و دروستکەری ناوەڕۆکی تەکنەلۆژی

Ahmad Birdoz