تەمەنی ٣٦ ساڵ بوو بەرزترین خەڵاتی زانستی کۆمپیوتەری بردەوە.. پاشان ٥٠ ساڵی دواتری تەنها بۆ نووسینی یەک کتێب تەرخان کرد! 🧠📚🔥

خەیاڵ بکە لە تەمەنی ٣٦ ساڵیدا بەرزترین خەڵاتی بواری زانستی کۆمپیوتەر بەدەستبهێنیت، بەڵام لەبری دروستکردنی کۆمپانیای گەورە، پۆدکاست، یان گەشتی ڕیکلامی و براندینگی کەسی، ٥٠ ساڵی داهاتووی ژیانت تەنها بۆ کارکردن لەسەر یەک کتێب دابنێیت! ئەمە بە وردی چیرۆکی ژیانی دۆناڵد کنۆس (Donald Knuth)ـە.

لە ساڵی ١٩٩٤دا، کنۆس خەڵاتی تۆرینگی (Turing Award) وەرگرت، کە بە "نۆبڵی زانستی کۆمپیوتەر" دادەنرێت. ئەو کاتە گەنجترین کەس بوو کە ئەو خەڵاتە بباتەوە. هەر کەسێکی تر بووایە، ئەم دەستکەوتەی بۆ بنیاتنانی ئیمپراتۆریەتێکی بازرگانی بەکاردەهێنا، بەڵام ئەو شتێکی تەواو جیاوازی کرد؛ گەڕایەوە سەر مێزەکەی و دەستی کردەوە بە نووسینی کتێبەکەی!

📖 کاتێک کورتەنامەیەک گۆڕا بۆ پڕۆژەی تەواوی تەمەن کتێبەکە ناوی The Art of Computer Programmingـە. کنۆس لە ساڵی ١٩٦٢دا دەستی پێکرد کاتێک تەنها ٢٤ ساڵ بوو. لە سەرەتادا بڕیار بوو تەنها کورتەنامەیەکی بچووک بێت دەربارەی وەرگێڕەکان (Compilers)، بەڵام کاتێک دەستی پێکرد بۆی دەرکەوت کە ڕوونکردنەوەی ئەوان پێویستی بە باسکردنی خوارزمیات (Algorithms) هەیە، و ئەوانیش پێویستیان بە قووڵبوونەوەی زیاترە لە زانستی ماتماتیکدا. بەم شێوەیە، کورتەنامە بچووکەکە گۆڕا بۆ پڕۆژەیەک کە تەواوی تەمەنی کێشا.

بەڵام لێرەوە چیرۆکەکە زیاتر شێتانە دەبێت؛ لە ساڵی ١٩٧٧دا کنۆس وەشانی چاپکراوی کتێبەکەی وەرگرتەوە، بەڵام کاتێک تەماشای لاپەڕەکانی کرد، بە تەواوی لێی بێزار بوو! هاوکێشەکان جوان نەبوون، فۆنتەکان ورد نەبوون و مەسافەی نێوان هێما ماتماتیکییەکان هەڵە بوو. لە کاتێکدا خەڵکی تر دەڵێن "بڵاوی بکەرەوە و تەواو"، ئەو پڕۆژەکەی بە تەواوی ڕاگرت.

✨ داهێنانی سیستەمی TeX: دیارییەک بۆ جیهانی ئەکادیمی کنۆس ٨ ساڵی تەواوی تەمەنی تەرخان کرد بۆ دروستکردنی سیستەمێکی نوێی نووسین و دیزاینی لاپەڕەکان لە سفرەوە بە ناوی TeX. ئەمڕۆ نزیکەی تەواوی توێژینەوە زانستییەکانی فیزیا، ماتماتیک و زانستی کۆمپیوتەر، گشت بابەتەکانی سەر پێگەی arXiv، تێزی دکتۆراکان و تەنانەت ئەو هاوکێشە بیرکارییانەی لە توێژینەوە و دۆکیۆمێنتەکانی OpenAI، Anthropic، و DeepMindدا دەبینرێن، پشت بەم سیستەمە دەبەستن.

سەیرتر لەوەش، ئەو ئەم سیستەمە زەبەلاحەی بە خۆڕایی پێشکەشی جیهان کرد، و دواتر دووبارە گەڕایەوە سەر نووسینی کتێبەکەی. بۆ ئەوەی تەرکیزی تێک نەچێت، لە ساڵی ١٩٩٠دا بە تەواوی وازی لە بەکارهێنانی ئیمەیڵ هێنا! لە ساڵی ١٩٩٢ و لە تەمەنی ١٤ ساڵ کەمتر لە خانەنشینی ئاسایی (تەمەنی ٥٤ ساڵی) لە وانەبێژی زانکۆش خانەنشین بوو، تەنها بۆ ئەوەی کاتی زیاتری بۆ کتێب نووسین هەبێت. ئەمڕۆ تەمەنی ٨٨ ساڵە و هێشتا لەسەر ئەو کتێبە کار دەکات.

📌 پوختەی قسە کارەساتەکە ئەوە نیە کە ڕەنگە نەتوانێت کتێبەکە بە تەواوی کۆتایی پێبهێنێت، بەڵکو کارەساتی ڕاستەقینە ئەوەیە کە ئێمە لە سەردەمێکدا دەژین سەرکەوتن تەنها بە خێرایی دەپێورێت:

خێراتر بڵاو بکەرەوە، خێراتر پڕۆژەی نوێ دروست بکە، خێراتر بڕۆ بۆ کاری داهاتوو! لە کاتێکدا هەندێک کاری مەزن هەن تەنها بە خاوی و بە ئارامیەکی بێپایان بنیات دەنرێن. کنۆس دەیتوانی ٣٠ کتێبی جیاواز بنووسێت، بەڵام یەک کتێبی هەڵبژارد کە بۆ سەدان ساڵ بە زیندوویی و بە کەڵک بمێنێتەوە.

ئەی ئێوە چی دەڵێن هاوڕێیان؟ ئایا ئێمە لە کار و پڕۆژەکانی ڕۆژانەماندا شتێک بنیات دەنێین کە بۆ ماوەیەکی درێژ بمێنێتەوە و دوای خۆمان بە کەڵک بێت؟

فۆڵۆم بکەن بۆ خوێندنەوەی بابەتی تری لەمشێوەیە...

بۆ ئەوەی لە جیهانی ژیری دەستکرد و داهاتووی تەکنەلۆژیادا دوا نەکەویت، ببە بە بەشێک لە گەشتەکە! 🤖🚀

چێژی تەکنەلۆژیا لێرەیە 🥰

سڵاو ڕێزی براتان ئەحمەد بیردۆز 😎

Ahmad Birdoz