کاتێک گسکە زیرەکەکەت دەبێتە "سیخوڕ" لە ناو ماڵەکەتدا! 🧹👁️🌍

ئەندازیارێکی سۆفتوێر ویستی بە "دەسکی یاری" کۆنتڕۆڵی گسکی زیرەکەکەی بکات، بەڵام بەهۆی هەڵەیەکی تەکنیکی سێرڤەرەکانی کۆمپانیای چینی (DJI)، کلیل و کۆنتڕۆڵی ٧٠٠٠ گسکی تری لە ٢٤ وڵاتی جیهاندا کەوتە دەست! ئەو توانی لە ڕێگەی کامێراکانیانەوە ناو ماڵەکان ببینێت و زانیاریە وردەکانیان کۆبکاتەوە. ئەمە زەنگێکی مەترسیدارە بۆ هەموو ئەو کەسانەی ماڵەکانیان پڕ کردووە لە ئامێری زیرەک.

ئەندازیارێکی زرنگ ویستی کارەکەی خۆی ئاسان بکات و بە دەسکـی یارییەکان فەرمان بە گسکە زیرەکەکەی بدات. بۆ ئەم مەبەستە هاوکاریی لە (AI Agent) وەرگرت بۆ ئەوەی "توکن"ـی مەکینەکەی لە سێرڤەرەکانی کۆمپانیا وەربگرێت. بەڵام ئەوەی ڕوویدا، گەورەترین مۆتەکەی ئاسایشی دیجیتاڵ بوو.

کەلێنە کوشندەکە (The Exploit): سێرڤەرەکانی کۆمپانیاکە لە جیاتی ئەوەی تەنها مۆڵەتی مەکینەکەی خۆی بدەنێ، بەهۆی کەلێنێکی ئاسایشی، کلیلی ٧٠٠٠ ئامێری تری لە سەرانسەری جیهاندا بۆ نارد.

• ٢٤ وڵات: ئەندازیارەکە لە یەک کاتدا دەسەڵاتی بەسەر ئامێری ناو ماڵان لە ٢٤ وڵاتی جیاوازدا هەبوو.

• بینین و بیستن: ئەم ئامێرانە تەنها گسک نین، بەڵکو کامێرایان تێدایە. هاککەرەکە (یان ئەندازیارەکە) دەیتوانی ناو ژووری خەوتن و ژووری دانیشتنی ئەو ماڵانە بە ڕاستەوخۆ ببینێت.

• نەخشەی ماڵەکان: ئەم ئامێرانە سێنسۆری (LiDAR)یان تێدایە کە دووریەکان و نەخشەی وردی ناو ماڵەکە دەکێشن، ئەمەش زانیاریەکی یەکجار هەستیارە.

بۆچی ئەمە ڕوویدا؟ ئەمە کێشەیەکە لە "پەیوەندیی سێرڤەر و ئامێر" (API Security). کۆمپانیاکان زۆر جار لە کاتی خێراکردنی بەرهەمەکانیاندا، ئاسایشی کۆدەکان فەرامۆش دەکەن. ئەوەی ئەم چیرۆکە مەترسیدارتر دەکات، ئەوەیە کە ئەندازیارەکە توانی ناونیشانی (IP) ماڵەکانیش بدۆزێتەوە، کە وادەکات شوێنی جوگرافی ماڵەکان بە وردی دیاری بکرێت.

هەوڵەکان بۆ چاککردن: کۆمپانیای DJI دوای زانینی ئەم کارەساتە، لە سەرەتای مانگی شوباتدا دوو نوێکردنەوەی (Update) یەک لە دوای یەکی بۆ ئامێرەکان نارد تاوەکو ئەو کەلێنانە دابخات. بەڵام ئەمە پرسیارێکی گەورە دروست دەکات: چەند ئامێری تری هاوشێوە لە ماڵەکانماندا هەن کە هەمان کێشەیان هەیە و هێشتا ئاشكرا نەبووە؟

ئەنجام: ئەم ڕووداوە پێمان دەڵێت کە "زیرەکی" ئامێرەکان بەبێ "ئاسایش"، تەنها مەترسیە. هەموو کامێرایەک کە دەستت بە ئینتەرنێت دەگات، دەکرێت ببێتە چاوێکی سیخوڕی بەسەرتەوە.

ئایا دوای بیستنی ئەم چیرۆکە، هێشتا متمانەت بەو ئامێرانە هەیە کە کامێرا و مایکرۆفۆنیان تێدایە و لە ناو ماڵەکەتدا دەسووڕێنەوە؟ یان پێت وایە کاتی ئەوە هاتووە زیاتر وریای ئاسایشی دیجیتاڵیمان بین؟

چاوەڕێی کارێکی نوێ و شێوازێکی جیاواز بن: هەوڵی من ئەوەیە ئەو بابەت و هەواڵانە بەشێوەیەکی ڕێکخراو بەئێوەی بگەیەنم. هەروەها ببێتە پاڵپشتیەک بۆ کارەکانم و بەرەو پێشبردنی. بەپشتیوانی خوای گەورە.. پاشان پاڵپشتی ئێوەی خۆشەویست.

ئەحمەد بیردۆز شارەزا و دروستکەری ناوەڕۆکی تەکنەلۆژی

Ahmad Birdoz