لۆرانت سیمۆنز؛ بلیمەتە ١٥ ساڵانەکەی بواری فیزیای کوانتەم و ژیریی دەستکرد

لۆرانت سیمۆنز (Laurent Simons)، لەدایکبووی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩یە لە شاری ئۆستێند لە بەلجیکا و لە میدیا نێودەوڵەتیەکاندا بە «شێڵدۆن کوپەری بەلجیکی» ناوبانگی دەرکردووە، هاوکات ئاستی زیرەکیەکەی (IQ) لە سەرووی ١٤٥ـە.

سەیری وێنەکان بکە لەکۆمێنت بەکورتی زانیاریەکان بخوێنەوە...

گەشتی ئەکادیمی و قۆناغەکانی خوێندن • خوێندنی بنەڕەتی و ئامادەیی: خوێندنی سەرەتایی تەنها لە ماوەی ساڵێک و نیودا بڕی و لە تەمەنی ٨ ساڵیدا بڕوانامەی ئامادەیی بەدەستهێنا.

• تەنگژەی زانکۆی ئایندھۆڤن (تەمەنی ٩ بۆ ١٠ ساڵی): ڕووی لە زانکۆی تەکنەلۆژیای ئایندھۆڤن کرد لە هۆڵەندا بۆ خوێندنی ئەندازیاری کارەبا. بەهۆی سووربوونی خێزانەکەی لەسەر تەواوکردنی بڕوانامەکە پێش تەمەنی ١٠ ساڵی تا ببێتە گەنجترین دەرچووی زانکۆ لە مێژوودا و ڕەتکردنەوەی خێراکردنی پڕۆسەکە لەلایەن زانکۆوە، کێشەیەکی گەورەی میدیایی دروست بوو و لە زانکۆکە کشێندرایەوە.

• بەکالۆریۆس لە تەمەنی ١١ ساڵیدا: پەیوەندی بە زانکۆی ئەنتۆێرپ (University of Antwerp) کرد لە بەلجیکا و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە فیزیادا بە پلەی نایاب (Summa Cum Laude) لە ماوەی تەنها یەک ساڵدا تەواو کرد، لەکاتێکدا ئەم قۆناغە بە شێوەیەکی ئاسایی ٣ ساڵ دەخایەنێت.

• ماستەر لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا: هەر لە زانکۆی ئەنتۆێرپ پلەی ماستەری لە بواری فیزیای کوانتەم بەدەستهێنا.

• دکتۆرا لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا: لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا توانی تێزی دکتۆراکەی (PhD) لە زانکۆی ئەنتۆێرپ لە بواری فیزیای کوانتەم بە سەرکەوتوویی تاوتوێ و تەواو بکات.

• دکتۆرای دووەم لە ئەڵمانیا: پاش تەواوکردنی دکتۆراکەی لە بەلجیکا، ڕووی لە شاری میونشن کرد بە هاوبەشی لەگەڵ ناوەندە پێشکەوتووەکانی وەک پەیمانگای ماکس پلانک بۆ ئۆپتیکی کوانتەمی تا دەست بکات بە دکتۆرای دووەم لە زانستی پزیشکی بە تیشکخستنە سەر ژیریی دەستکرد (AI). کڕۆکی توێژینەوە زانستیەکەی توێژینەوەی دکتۆراکەی لەسەر ڕەفتاری تەنۆلکە کوانتەمیەکانە لە دۆخە نائاساییەکانی ماددە لە پلەی گەرمی نزیک لە سفری ڕەها (Absolute Zero / نزیکەی -273.15°C). لە پلەی گەرمی لەم جۆرەدا یاسا کلاسیکیەکانی فیزیا لەکار دەکەون و سیفەتی کوانتەمی نوێ دەردەکەون (وەک دۆخی تەرزە کوانتەمیەکان)، کە بەردی بناغەن بۆ پەرەپێدانی کۆمپیوتەری کوانتەمی و هەستەوەرییە یەکجار وردەکان.

ئامانجی کۆتایی: دروستکردنی ئەندامی دەستکرد لۆرانت بەدوای بەستنەوەی سێ بوارەوەیە: فیزیای کوانتەم، ژیریی دەستکرد، و پزیشکی. • ئەندامی دەستکرد (Artificial Organs): ئامانجی دروستکردنەوەی ئەندامەکانی جەستەی مرۆڤە (وەک دڵ و گورچیلە) بە تەکنەلۆژیای بایۆ-میکانیکی پێشکەوتوو تا ئەندامە نەخۆشەکان بە ئەندامی دەستکردی هەمیشەیی جێگۆڕکێیان پێبکرێت.

• پاڵنەری کەسی: لە منداڵیدا باپیری بەدەست نەخۆشی دڵەوە ناڵاندوویەتی، ئەمەش پاڵنەری بووە تا بەڵێن بدات زانست بخاتە خزمەت درێژکردنەوەی تەمەنی تەندروستی مرۆڤ تا هیچ کەسێک بەهۆی لەکارکەوتنی ئەندامەکانی جەستەیەوە گیان لەدەست نەدات.

ئەم کوڕە ناوی لۆرانت سیمۆنز (Laurent Simons)ـە، لەدایکبووی مانگی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩یە لە شاری ئۆستێند لە بەلجیکا و لە میدیاکانی جیهاندا بە «شێڵدۆن کوپەری بەلجیکی» ناوبانگی دەرکردووە. ئاستی زیرەکی (IQ) سەروو ١٤٥ـە. گەشتی ئەکادیمی و قۆناغەکانی خوێندن • خوێندنی سەرەتایی لە ماوەی ساڵێک و نیودا تەواو کرد و لە تەمەنی ٨ ساڵیدا بڕوانامەی ئامادەیی بەدەستهێنا.

• تەمەنی ٩ بۆ ١٠ ساڵی (کێشەی زانکۆی ئایندھۆڤن): چووە زانکۆی تەکنەلۆژیای ئایندھۆڤن لە هۆڵەندا بۆ خوێندنی ئەندازیاریی کارەبا. دایک و باوکی فشاریان دەکرد پێش ١٠ ساڵی بڕوانامەکە وەربگرێت تا ببێتە گەنجترین دەرچووی زانکۆ لە مێژوودا، بەڵام زانکۆکە ڕەتیکردەوە خشتەی تاقیکردنەوە و پڕۆژەکانی بەو شێوەیە خێرا بکات. ئەم ناکۆکیە بووە کێشەیەکی گەورەی میدیایی و باوکی لە زانکۆکە دەریهێنا.

• تەمەنی ١١ ساڵی (بەکالۆریۆس): ڕووی لە زانکۆی ئەنتۆێرپ (University of Antwerp) لە بەلجیکا کرد و لە تەمەنی ١١ ساڵیدا بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە فیزیادا بەپلەی یەکەم (Summa Cum Laude) لە ماوەی تەنها یەک ساڵدا تەواو کرد، لەکاتێکدا ئەو قۆناغە بە شێوەی ئاسایی ٣ ساڵ دەخایەنێت.

• تەمەنی ١٢ ساڵی (ماستەر): هەر لە زانکۆی ئەنتۆێرپ ماستەری لە فیزیای کوانتەم بەدەستهێنا.

• تەمەنی ١٥ ساڵی (دکتۆرا): لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا توانی تێزی دکتۆراکەی (PhD) لە زانکۆی ئەنتۆێرپ لە بواری فیزیای کوانتەمدا بە سەرکەوتوویی تاوتوێ و تەواو بکات.

• قۆناغی دووەمی دکتۆرا لە میونشن: دوای تەواوکردنی دکتۆراکەی لە بەلجیکا، ڕووی لە ئەڵمانیا کرد بۆ ئەوەی لە میونشن (بە هاوبەشی لەگەڵ سەنتەرە پێشکەوتووەکانی وەک پەیمانگای ماکس پلانک بۆ ئۆپتیکی کوانتەمی) دەست بکات بە دکتۆرای دووەم لە زانستی پزیشکی بە تیشکخستنە سەر ژیریی دەستکرد (AI).

بواری توێژینەوەکەی چیە؟ توێژینەوەی دکتۆراکەی لەسەر ڕەفتاری تەنۆلکە کوانتەمیەکانە لە بارودۆخە نائاساییەکانی ماددە لە پلەی گەرمی نزیک لە «سفری ڕەها» (Absolute Zero / نزیکەی ٢٧٣.١٥- پلەی سەدی). لەم پلە گەرمیە نزمەدا، یاسا کلاسیکیەکانی فیزیا لەکار دەکەون و تایبەتمەندی کوانتەمی نوێ دەردەکەون، وەک پێگەی تەرزە کوانتەمیەکان کە لە تەکنەلۆژیای کۆمپیوتەری کوانتەمی و هەستەوەرییە زۆر وردەکاندا بەکاردێن.

ئامانج و خەونی کۆتایی: مرۆڤی پێشکەوتوو (Superhumans) لۆرانت ڕایگەیاندووە کە ئامانجی ئەو تەنها بەدەستهێنانی بڕوانامەی ئەکادیمی نیە، بەڵکو دەیەوێت سێ بواری گرنگ پێکەوە ببەستێتەوە: فیزیای کوانتەم و ژیری دەستکرد و پزیشکی. • دروستکردنی ئەندامی دەستکرد (Artificial Organs): ئامانجی ئەوەیە ئەندامەکانی جەستەی مرۆڤ (وەک دڵ و گورچیلە) بە تەکنەلۆژیای بایۆ-میکانیکی پێشکەوتوو دروست بکاتەوە تا بتوانرێت ئەندامە نەخۆشەکان بگۆڕدرێن بە ئەندامی دەستکردی هەمیشەیی.

• پاڵنەری کەسی: هۆکاری سەرەکی ئەم ئامانجەی بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە لە منداڵیدا باپیری بەدەست نەخۆشی دڵەوە ناڵاندوویەتی؛ بەڵێنی داوە زانست بۆ درێژکردنەوەی تەمەنی تەندروستی مرۆڤ بەکاربهێنێت تا کەس بەهۆی لەکارکەوتنی ئەندامەکانی جەستەیەوە گیان لەدەست نەدات.

Ahmad Birdoz