ئایا دەزانیت یەکەمین AI ساڵی ١٩٦٨ دروست کراوە و ئەمریکا بۆ دەیان ساڵ شاردبوویەوە؟!

ئەمڕۆ لە هەموو شوێنێک باس، باسی ژیریی دەستکردە (AI). لە ChatGPTـەوە بگرە تا دەگاتە مۆدێلەکانی دروستکردنی ڤیدیۆ و وێنە. بەڵام پرسیارە گەورەکە ئەوەیە: ئایا ئەم تەکنەلۆژیایە بەڕاستی شتێکی نوێیە؟ یان مێژوویەکی شاراوەی هەیە کە بۆ دەیان ساڵ لە سێبەردا هێڵدراوەتەوە؟

لەم بابەتەدا، باسی ئەو مێژووە شاراوەیە دەکەین و وەڵامی ئەوە دەدەینەوە کە بۆچی زلهێزەکانی جیهان کتوپڕ بڕیاریاندا ئەم تەکنەلۆژیایە بخەنە بەردەستی خەڵک.

سەرەتایەکی لەبیرکراو: پرۆژەی ELIZA (ساڵی ١٩٦٨) زۆرێکمان پێمان وایە ژیریی دەستکرد لەم چەند ساڵەی دواییدا سەری هەڵداوە، بەڵام لە ڕاستیدا دەگەڕێتەوە بۆ زیاتر لە ٦٠ ساڵ لەمەوبەر. لە ساڵی ١٩٦٨، زانایەک بە ناوی جۆزێف وایزنباوم (Joseph Weizenbaum) یەکەم مۆدێلی ژیریی دەستکردی بە ناوی (ئێلیزا - ELIZA) دروست کرد. ئێلیزا بەرنامەیەک بوو کە وەک پزیشکێکی دەروونی کاری دەکرد و خەڵک دەیانتوانی گفتوگۆی لەگەڵ بکەن. لەو کاتەدا میدیاکان سەرسام بوون پێی، بەڵام لە هەمان کاتدا ترسیان لەم پێشکەوتنە خێرایە هەبوو.

هەڵگەڕانەوەی جۆزێف و "زستانی ژیریی دەستکرد" دوای سەرکەوتنی ئێلیزا، کێشەکان دەستیان پێکرد. وەزارەتی بەرگری ئەمریکا (پێنتاگۆن) هەوڵیدا دەست بەسەر ئەم تەکنەلۆژیایەدا بگرێت بۆ مەبەستی سەربازی. ئەمەش وای کرد جۆزێف خۆی لە دژی داهێنانەکەی بوەستێتەوە و هۆشداری بدات لە مەترسیەکانی. بەهۆی ئەم ململانێیانەوە، پێشکەوتنی ژیریی دەستکرد بۆ ماوەیەکی زۆر سڕ کرا، کە لە زانستی تەکنەلۆژیادا بە قۆناغی "زستانی ژیریی دەستکرد - AI Winter" دەناسرێت.

بۆچی ئێستا؟ کێبڕکێی ئەمریکا و چین بۆچی دوای ئەو هەموو ساڵە، لەپڕ ئەمریکا بڕیاریدا کارتی ژیریی دەستکرد بەکاربهێنێت؟ وەڵامەکە کورتە: هەڕەشەی چین. چین زۆر زووتر لەم قۆناغە نوێیەدا دەستی بە گەشەپێدانی AI کرد و مۆدێلێکی پێشکەوتووی بەناوی شیاو ئایس (Xiaoice) دروست کرد. کاتێک ئەمریکا بینی چین خەریکە دەبێتە پێشەنگی بێ ڕکابەر لەم بوارەدا، ناچار بوو وەڵامێکی خێرای هەبێت.

بۆچی متمانە بە OpenAI کرا نەک مایکرۆسۆفت؟ مایکرۆسۆفت هەوڵی زۆری دا یەکەم کۆمپانیا بێت کە باڵادەست بێت، بەڵام تاقیکردنەوە سەرەتاییەکانی شکستیان هێنا. بۆیە ئەمریکا کۆمپانیای OpenAI (کە لە بنەڕەتدا وەک ڕێکخراوێکی قازانج نەویست دامەزرا) خستە پێشەوە بۆ ئەوەی ڕکابەری چین بکات، بێ ئەوەی ڕاستەوخۆ بەرپرسیارێتیەکە بکەوێتە ئەستۆی کۆمپانیا زەبەلاحەکانی وەک مایکرۆسۆفت خۆی.

قەیرانی وزە: چەکی نهێنی لە جەنگی تەکنەلۆژیادا ئەوەی کە زۆر کەس نایزانێت ئەوەیە کە ژیریی دەستکرد بۆ کارکردن پێویستی بە بڕێکی یەکجار زۆر لە "وزە" هەیە (بۆ سێرڤەرە زەبەلاحەکان). لێرەدا خاڵی بەهێزی چین دەردەکەوێت، چونکە چین لە بەرهەمهێنانی وزەی جێگرەوە و هەرزاندا پێشەنگە.

ئەمەش وادەکات ململانێی ژیریی دەستکرد تەنها ململانێیەکی سۆفتوێر نەبێت، بەڵکو پەیوەندیەکی ڕاستەوخۆی بە سەرچاوەکانی وزە و جیۆپۆلەتیکی ناوچەکەوە هەیە (تەنانەت پەیوەندی بە ململانێکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و نەوتەوە هەیە بۆ کۆنترۆڵکردنی سەرچاوەی وزەی جیهان).

پوختە مێژووی ژیریی دەستکرد پڕە لە نهێنی و شاراوەیی. ئەوەی ئەمڕۆ دەیبینین تەنها دەرەنجامی زانست نیە، بەڵکو دەرەنجامی جەنگێکی ساردی تەکنەلۆژی و ئابووریە لە نێوان زلهێزەکانی جیهان.

ئێوە چی دەڵێن؟ پێتان وایە لەم ململانێیەدا ئەمریکا براوە دەبێت یان چین دەتوانێت ببێتە پێشەنگی تەکنەلۆژیای داهاتوو؟

بۆ زیاتر سەرسوڕمان سەیری کۆمێنت بکە 👇

ئەحمەد بیردۆز نووسەر و شیکەرەوەی تەکنەلۆژی